1
Жолда жүру кезінде мұқият және абай болыңыз, мұғалімнің нұсқауларын орындаңыз. Топпен қозғалу кезінде екі адамнан қатарға тұру, тротуармен оң жағын ұстана отырып, адыммен жүру, саптан шықпау, сол жаққа жүгірмеу, басқа жаяу жүргіншілерге кедергі жасамау қажет.2
Жаяу жүргіншілер тротуармен немесе жаяу жүргіншілер жолымен, ал олар болмаған кезде жол жиегімен қозғалуы тиіс.3
Тротуарлар, жаяу жүргіншілер жолдары немесе жол жиектері болмаған кезде, сондай-ақ олар бойынша жүру мүмкін болмаған жағдайда жаяу жүргіншілер велосипед жолымен жүре алады немесе жүру бөлігінің шетімен бір қатарға жүре алады (жүру бөлігінің сыртқы жиегі бойынша бөлу жолағы бар жолдарда).4
Елді мекендерден тыс жерлерде жүру кезінде жаяу жүргіншілер көлік құралдарының қозғалысына қарсы жүруі тиіс.5
Жүру бөлігін тек жаяу жүргіншілер өткелдері бойынша оның ішінде жер асты және жер үсті өткелдері бойынша, ал олар болмаған кезде – қиылыстарда, тротуарлар немесе жол жиектері желісі бойынша, кесіп өтуге рұқсат етіледі.6
Көру аймағында өткел немесе жол қиылысы болмаған жағдайда, бөлу жолағы мен қоршаулары жоқ учаскелерде, ол екі жаққа да айқын көрінетін жерлерде, жолдың жүріс бөлігінің шетіне тік бұрышпен өтуге рұқсат етіледі.7
Қозғалыс реттелетін жерлерде жаяу жүргіншілер реттеушінің немесе жаяу жүргіншілер бағдаршамының, ал ол болмаған кезде – көлік бағдаршамының сигналдарын басшылыққа алуы тиіс. Жолды тек бағдаршамның жасыл сигналына, реттеушінің рұқсат етілген қимылымен өтуге болады. Қызыл және сары сигналда, сондай-ақ бағдаршамның жанып-сөнетін сигналдарында өтуге тыйым салынады.8
Реттелмейтін жаяу жүргіншілер өткелдерінде жаяу жүргіншілер көлік жүретін бөлікке жақындап келе жатқан көлікке дейінгі қашықтықты, оның жылдамдығын бағалап, өткелдің қауіпсіз.9
Жаяу жүргіншілер өткелінен тыс жүріс бөлігін кесіп өткен кезде жаяу жүргіншілер көлік құралдарының қозғалысы үшін кедергі жасамауға, жақындап қалған көлік құралдарының жоқтығына көз жеткізбестен, тоқтап тұрған көліктен шықпауға тиіс.10
Жолға шыққаннан кейін кідірмеңіз және тоқтамаңыз: егер бұл қауіпсіздікті қамтамасыз етумен байланысты болмаса. Көшені кесіп өткенде, жолдағы жағдайды тұтастай бағалаңыз, содан кейін жақындап келе жатқан көліктерге солға қарап, ортасына жеткенде тоқтап, оңға қараңыз, егер жол бос болса, өтуді аяқтаңыз.
Оқушылардың қоғамдық көлікте жол жүруі кезіндегі қауіпсіз жүріс-тұрыс жөніндегі нұсқаулық
- 1 Нұсқаулық оқушыларға қоғамдық көлікте жүру алдында нұсқау беруге арналған.
- 2 Көлікте орналасқан қоғамдық көлікті пайдалану ережелерін сақтаңыз.
- 3 Салонда әртүрлі орындар бар екенін ұмытпаңыз. Егер сіз сау болсаңыз, науқастар мен мүгедектерге арналған орындарға отырмаңыз.
- 4 Егер салонда орын аз болса, жасы үлкендерге, науқастар мен қарттарға, балалары бар жолаушыларға орын беру керек.
- 5 Сөмкелер мен портфельдерді жолаушылардың қозғалысына кедергі келтіретін жерге қоюға болмайды.
- 6 Ешқашан жүргізушінің назарына үміт артпаңыз, тек өзіңізге сеніңіз.
- 7 Егер бос орын болмаса, тұтқаны қолмен ұстап, жолдың ортасында тұруға тырысыңыз.
- 8 Троллейбуста, трамвайда металл бөліктерге қол тигізбеңіз, өрт кезінде олар электр кернеуіне ұшырауы мүмкін.
- 1 Аялдамада көлік күтіңіз, жолға шықпаңыз.
- 2 Егер кіре берісте салонның кернеу астында екендігі анықталса, ешқандай жағдайда оған кірмеңіз, бұл туралы ересек жолаушыларға немесе жүргізушіге хабарлаңыз.
- 3 Көлік толық тоқтағанға дейін көлікке кіруді бастамаңыз. Көлікке кіріп бастап, егде жастағы науқастар мен жас балаларды алға өткізіп жіберіңіз.
- 4 Толып тұрған көлікке кіруге тырыспаңыз, жабылатын есіктен жарақат алуыңыз мүмкін.
- 5 Есіктер жабылған кезде абай болыңыз. Егер біреу есіктермен қысылып қалса, дереу жүргізушіге сигнал беріңіз немесе басқа жолаушылардан жүргізушіге айтуды өтініңіз.
- 6 Егер салон бос болса, сіздің алдыңыздағы жолды көру үшін қозғалыс кезінде отыратын орынды алған дұрыс.
- 7 Егер бос орын жоқ болса, салонның ортасына өтіңіз, шығуға өтіп бара жатқан жолаушыларға кедергі келтірмейтіндей көлік жүрісі бойынша тұрыңыз. Тұтқаны ұстап тұрыңыз.
- 1 Салонда өзіңізді тыныш ұстаңыз, айқайламаңыз, жолаушылардың есікке және салонның ортасына өтуіне кедергі жасамаңыз.
- 2 Сақ болыңыз және айналаны бақылап тұрыңыз.
- 3 Жүргізуші кабинасының әйнегін жаппау керек, ол салондағының бәрін көруі керек – себебі ол барлық жолаушылардың өмірі мен қауіпсіздігіне жауап береді.
- 4 Қозғалыс кезінде жүргізушінің хабарландыруларын мұқият тыңдаңыз, өз аялдамаңызды дәл атаңыз, жолаушыларды итермеу үшін шығуға алдын ала дайындалыңыз.
- 5 Шығатын жолаушылар тобы сізді итеріп жібермеуі үшін бірінші болуға тырыспаңыз.
- 6 Ұстамай тұрған адам алға қарай құлап, жолаушылар тасымалдайтын, мысалы, тұтқалар, қатты заттар сияқты әртүрлі заттарға соғылып жарақат алуы мүмкін.
- 7 Артымен алдына қарап отырып мойыңызды жарақаттап алуыңыз мүмкін.
- 8 Еденде тұрған заттар, егер ол ұстап тұрса да, адамның құлауына әкеп соқтырады.
- 9 Тұтқаға асылып тұрған құлап жарақат алуы мүмкін.
Апаттық жағдай
- 1 Егер көлік өзенге құлап кетсе, салқындықты сақтаңыз және салоннан бірден кетуге тырыспаңыз, себебі қарама-қарсы су ағыны сізге бұған жол бермейді, салон суға толғанша бірнеше секунд күтіңіз. Егер есіктер жабық болса, апаттық терезені қалай пайдалану керектігін еске түсіріңіз. Оны ашып немесе жарып, деміңізді ұстап қалып, сүңгіп шығыңыз.
- 2 Троллейбус пен трамвайдың электрмен жұмыс жасауы электр тогының соғу қаупін тудырады,мұның ықтималдығы жаңбырлы ауа-райында артады.
- 3 Апат болған жағдайда сіз апаттық терезені немесе шығуды пайдалана аласыз.
- 4 Егер көлікте өрт шықса, дереу жүргізушіге хабарлаңыз.
- 5 Салонда өрт сөндіргіш бар, оны қолдана біл.
- 6 Мұрын мен ауызды түтіннен орамалмен, шарфпен, жеңмен, көйлектің етегімен, күртешемен қорға. Егер жалыннан секіруге тура келсе, бас пен көзді киіммен қорғаңыз.
- 7 Апаттар күтпеген жерден орын алады, бірақ бірнеше секунд ішінде соқтығысудың алдын алу мүмкін еместігін түсінуге болады. Бұл жағдайда, егер сіз отырсаңыз, басыңызды қолыңызбен жауып, бір бүйіріңізге жатуыңыз керек.
- 8 Егер соққы алған болсаңыз, мүмкіндігінше тезірек шығуға тырысыңыз, себебі көлік жануы мүмкін.
- 1 Есіңізде болсын қалалық көлік басқа көліктер сияқты сол жолдармен жүреді. Сондықтан, сізге қажет аялдамадан шыққаннан кейін,бірден жолдан өтуге асықпаңыз.
- 2 Көліктен шыққан кезде, басқа көлік сіздің жолыңызға кедергі келтіретінін қараңыз:қарсы трамвай, машина, автобус, троллейбус.
- 3 Сіз келген көлік кетіп, айналаңызға қарауға кедергі келтірмейтінін күткен дұрыс.
- 4 Егер сіз басқа жаққа ауысуыңыз керек болса, оны барлық өту ережелерін сақтай отырып, жаяу жүргіншілер өткелінде жасаңыз.
- 5 Егер жаяу жүргіншілер өткелі болмаса, әрдайым автобус пен троллейбусты артқы жағынан, ал трамвайды алдыңғы жағынан айналып өтіңіз.
- 6 Тротуармен келе жатып, оң жақпен жүру ережесін сақтаңыз — оң жақпен жүріңіз, кедергілерді айналып өтіңіз, оң жаққа қарай жылжи отырып.
